Calcium

Calcium is een essentieel mineraal dat een belangrijke rol speelt bij de opbouw en het onderhoud van botten en tanden, spiercontractie, zenuwgeleiding, bloedstolling en verschillende processen binnen cellen. Het grootste deel van het calcium in het lichaam is opgeslagen in het skelet, terwijl een kleiner deel in het bloed en andere lichaamsweefsels nauwkeurig wordt gereguleerd. In voeding en supplementen voor honden en katten kan calcium afkomstig zijn uit dierlijke en minerale bronnen, zoals bot, calciumcarbonaat, calciumcitraat en calciumfosfaat. De voedingskundige werking hangt af van de totale hoeveelheid calcium, de gebruikte calciumbron, de biologische beschikbaarheid, de verhouding tussen calcium en fosfor, het vitamine D-gehalte, de levensfase en de individuele gezondheidstoestand van het dier.

Calcium en zijn eigenschappen

Calcium behoort tot de essentiële mineralen en is noodzakelijk voor verschillende structurele en fysiologische functies bij honden en katten. In wetenschappelijk onderzoek en veterinaire voedingsrichtlijnen worden verschillende eigenschappen beschreven:

• Essentieel mineraal: calcium is noodzakelijk voor een normale groei, het onderhoud van lichaamsweefsels en het functioneren van verschillende organen en regelsystemen.
• Botten en tanden: het grootste deel van het calcium in het lichaam bevindt zich in het skelet en de tanden, waar het samen met fosfor zorgt voor structuur, stevigheid en mineralisatie.
• Spieren en zenuwstelsel: calciumionen zijn betrokken bij het samentrekken van spieren, waaronder de hartspier, en bij het doorgeven van signalen tussen zenuwen en andere lichaamscellen.
• Bloedstolling en celfunctie: calcium werkt als cofactor bij de bloedstolling en is betrokken bij enzymactiviteit, hormoonafgifte, celcommunicatie en andere metabole processen.
• Balans met fosfor en vitamine D: calcium werkt nauw samen met fosfor en vitamine D. Niet alleen de hoeveelheid calcium, maar ook de calcium-fosforverhouding en de opname vanuit de darm zijn belangrijk voor een normale mineraal- en botstofwisseling.
• Voorzichtig met aanvullende calcium: extra calcium is bij een complete en uitgebalanceerde voeding meestal niet nodig. Vooral bij groeiende honden en katten, zelfbereide voedingen, nierproblemen, urinewegstenen of afwijkende calciumwaarden in het bloed moet suppletie alleen onder veterinaire of voedingskundige begeleiding plaatsvinden.

Zowel een langdurig calciumtekort als een langdurige overmaat kan de gezondheid beïnvloeden. Een tekort of een ongunstige verhouding tussen calcium en fosfor kan leiden tot onvoldoende botmineralisatie en nutritionele secundaire hyperparathyreoïdie. Dit risico is vooral relevant bij zelfbereide voedingen die hoofdzakelijk uit vlees bestaan, omdat vlees relatief veel fosfor en weinig calcium bevat. Tijdens de groei is een passende mineraalvoorziening extra belangrijk. Jonge honden, met name pups van grote en zeer grote rassen, kunnen overtollig opgenomen calcium minder goed compenseren dan volwassen honden. Een langdurig te hoge calciuminname kan daardoor de normale ontwikkeling en remodellering van het skelet verstoren. Bij volwassen dieren wordt de calciumconcentratie in het bloed onder andere gereguleerd door vitamine D, parathyroïdhormoon, calcitonine, de darmen, de nieren en het skelet. Ook bij katten en honden met chronische nierziekte, hypercalciëmie of calciumoxalaatstenen kan de calciumhuishouding veranderd zijn. De optimale hoeveelheid is daarom afhankelijk van de volledige voeding en niet van calcium als los ingrediënt. De onderstaande publicaties en richtlijnen geven een overzicht van de calciumbehoefte, calcium-fosforbalans, botstofwisseling en aandachtspunten bij groei en ziekte.

Bronnen