Cichoreiwortel

Cichoreiwortel, afkomstig van Cichorium intybus, is een vezelrijk botanisch ingrediënt dat vooral wordt gebruikt als natuurlijke bron van inuline en andere inuline-type fructanen. Deze koolhydraten worden in de dunne darm niet of nauwelijks door de eigen spijsverteringsenzymen van honden en katten afgebroken. In plaats daarvan bereiken zij grotendeels de dikke darm, waar ze door bepaalde darmbacteriën kunnen worden gefermenteerd. Hierbij ontstaan onder andere korteketenvetzuren en andere fermentatieproducten. In voeding en supplementen voor honden en katten wordt cichoreiwortel vooral toegepast als fermenteerbare voedingsvezel en prebiotisch ingrediënt ter ondersteuning van de darmmicrobiota, ontlastingskwaliteit en darmomgeving. De werking hangt af van de gebruikte vorm, het gehalte en de ketenlengte van de fructanen, de dosering, de samenstelling van de volledige voeding en de individuele darmmicrobiota en gezondheidstoestand van het dier.

Cichoreiwortel en zijn eigenschappen

Cichoreiwortel behoort tot de botanische vezelbronnen en wordt vooral onderzocht vanwege het natuurlijke gehalte aan inuline en fructo-oligosachariden. In wetenschappelijk onderzoek worden verschillende eigenschappen beschreven die relevant kunnen zijn voor honden en katten:

• Natuurlijke bron van inuline: de wortel van Cichorium intybus bevat van nature inuline-type fructanen, waaronder langere inulineketens en kortere fructo-oligosachariden of oligofructose.
• Fermenteerbare voedingsvezel: inuline en fructo-oligosachariden worden niet volledig verteerd in de dunne darm en kunnen in de dikke darm door de aanwezige micro-organismen worden gefermenteerd.
• Ondersteuning van de darmmicrobiota: onderzoek bij honden laat zien dat cichorei, inuline en fructo-oligosachariden de relatieve aanwezigheid en activiteit van bepaalde bacteriegroepen kunnen beïnvloeden. De respons verschilt echter per dier en is niet voor iedere bacteriesoort of dosering hetzelfde.
• Productie van fermentatiestoffen: bij bacteriële fermentatie kunnen onder andere acetaat, propionaat, butyraat en lactaat ontstaan. Deze stoffen beïnvloeden de omgeving in de dikke darm en kunnen door darmcellen en andere lichaamsweefsels worden benut.
• Ontlasting en darmomgeving: geschikte hoeveelheden fermenteerbare vezels kunnen invloed hebben op de fecale pH, ontlastingsconsistentie en de vorming van bepaalde eiwitafbraakproducten. Het effect hangt af van de dosis en de overige vezels en eiwitten in de voeding.
• Voorzichtig met hoge doseringen: te veel cichoreiwortel, inuline of fructo-oligosachariden kan bij gevoelige honden en katten leiden tot winderigheid, borrelende darmen, zachte ontlasting of diarree. Langzame introductie en een passende hoeveelheid blijven daarom belangrijk.

Cichoreiwortel wordt vaak als prebiotisch ingrediënt omschreven vanwege het gehalte aan inuline-type fructanen. Een prebioticum is echter meer dan alleen een fermenteerbare vezel: de stof moet door micro-organismen van de gastheer selectief worden benut en daardoor een aantoonbaar gezondheidsvoordeel opleveren. Bij honden is in meerdere voedingsstudies onderzocht hoe cichorei, inuline en oligofructose de darmomgeving beïnvloeden. Een voeding met drie procent cichorei, overeenkomend met ongeveer anderhalf procent inuline, werd in verband gebracht met een lagere fecale pH en veranderingen in onder andere bifidobacteriën en Clostridium perfringens. In een dosis-responsstudie met gezonde volwassen honden beïnvloedden lage hoeveelheden inuline en oligofructose verschillende indicatoren van fermentatie en fecale eiwitafbraak zonder de verteerbaarheid of ontlastingskwaliteit sterk te verslechteren. Andere studies laten zien dat de microbiële respons sterk individueel kan zijn en dat veranderingen in bacteriegroepen niet automatisch betekenen dat er een klinisch gezondheidsvoordeel is. Onderzoek bij katten is beperkter, maar studies met combinaties van inuline en fructo-oligosachariden beschrijven eveneens veranderingen in bepaalde fecale bacteriegroepen. Omdat cichoreiwortel naast geïsoleerde inuline ook andere celwandbestanddelen en plantenstoffen bevat, is gedroogde hele wortel bovendien niet volledig gelijk aan gezuiverde inuline. De mate en locatie van fermentatie kunnen verschillen door de fysieke plantenmatrix en de ketenlengte van de aanwezige fructanen. Cichoreiwortel is daarom vooral een functionele vezelbron binnen de totale voeding en geen zelfstandige behandeling voor chronische darmziekte, constipatie of diarree. Bij aanhoudende maag-darmklachten, ernstig gewichtsverlies, bloed bij de ontlasting of een bekende darm- of alvleesklieraandoening blijft veterinaire beoordeling belangrijk. De onderstaande publicaties geven een overzicht van de samenstelling, fermenteerbaarheid, invloed op de darmmicrobiota en toepassing van cichorei-inuline bij honden en katten.

Bronnen