Bijenpollen

Bijenpollen zijn kleine korrels die ontstaan wanneer honingbijen bloemstuifmeel verzamelen en dit tijdens het transport vermengen met nectar en afscheidingen van de bij. Het product bestaat daardoor hoofdzakelijk uit pollen van verschillende planten, aangevuld met kleine hoeveelheden suikers, enzymen en andere stoffen uit de bijenkorf. Bijenpollen bevatten van nature eiwitten, aminozuren, koolhydraten, vetten, voedingsvezels, vitaminen, mineralen, carotenoïden, fytosterolen en verschillende fenolische plantenstoffen. De precieze samenstelling kan echter sterk verschillen door de botanische oorsprong, het seizoen, de geografische herkomst, weersomstandigheden, opslag en verwerking. In aanvullende producten voor honden en katten worden bijenpollen vooral toegepast als algemeen voedingsrijk ingrediënt en als bron van natuurlijke plantenstoffen. De voedingskundige betekenis en veiligheid hangen af van de herkomst, kwaliteit, hoeveelheid, microbiologische zuiverheid, aanwezige plantensoorten en individuele gevoeligheid van het dier.

Bijenpollen en hun eigenschappen

Bijenpollen behoren tot de natuurlijke bijenproducten en combineren stuifmeel van planten met kleine hoeveelheden nectar en bijensecreties. In wetenschappelijk onderzoek worden verschillende eigenschappen beschreven die mogelijk relevant zijn voor honden en katten:

• Gevarieerde botanische oorsprong: bijenpollen kunnen stuifmeel van één dominante plantensoort of van meerdere plantensoorten bevatten. De botanische samenstelling bepaalt in belangrijke mate de kleur, smaak, voedingswaarde en aanwezige plantenstoffen.
• Eiwitten en aminozuren: het eiwitgehalte van bijenpollen kan aanzienlijk zijn en verschillende essentiële en niet-essentiële aminozuren omvatten. De hoeveelheid en verteerbaarheid verschillen echter sterk per pollensoort en product.
• Vetzuren en micronutriënten: bijenpollen kunnen kleine hoeveelheden onverzadigde vetzuren, vitaminen, carotenoïden en mineralen bevatten. Zij vormen echter geen betrouwbare of gestandaardiseerde vervanging voor een complete vitamine- en mineralenvoorziening.
• Polyfenolen en flavonoïden: afhankelijk van de plantensoorten kunnen onder andere quercetine-, kaempferol- en isorhamnetineachtige flavonoïden en verschillende fenolzuren aanwezig zijn.
• Antioxidatieve eigenschappen: extracten van bijenpollen laten in laboratoriumonderzoek antioxidatieve activiteit zien. De sterkte van deze activiteit verschilt per product en bewijst niet automatisch een klinisch gezondheidsvoordeel bij honden of katten.
• Geen bewezen behandeling voor allergieën: bijenpollen worden soms aangeboden als natuurlijke ondersteuning bij seizoensgebonden allergieën. Er is geen overtuigend veterinair bewijs dat het voeren van lokale pollen een hond of kat veilig ongevoelig maakt voor omgevingsallergenen.
• Risico op allergische reacties: bijenpollen bevatten geconcentreerd plantenstuifmeel en kunnen allergene eiwitten bevatten. Bij gevoelige dieren kunnen jeuk, huidreacties, maag-darmklachten, zwelling of in zeldzame gevallen een ernstige acute allergische reactie ontstaan.

De voedingskundige en chemische samenstelling van bijenpollen is sterk variabel. Pollen verzameld van koolzaad, zonnebloem, fruitbomen, grassen of kruiden kan een ander eiwit-, vetzuur-, flavonoïde- en mineralenprofiel hebben. Ook de buitenste pollenwand kan de verteerbaarheid en beschikbaarheid van voedingsstoffen beïnvloeden. Drogen, invriezen, malen, fermenteren en langdurige opslag kunnen de microbiologische kwaliteit en hoeveelheid bioactieve stoffen verder veranderen. Hierdoor kan onderzoek met één specifiek pollenproduct niet rechtstreeks worden toegepast op alle commerciële bijenpollen. Het beschikbare onderzoek naar mogelijke antioxidatieve, ontstekingsgerelateerde, antimicrobiële, leverbeschermende en metabole eigenschappen bestaat hoofdzakelijk uit laboratoriumstudies, proefdieronderzoek en humane literatuur. Rechtstreeks gecontroleerd onderzoek naar gezondheidsuitkomsten of veilige doseringen bij honden en katten is vrijwel niet beschikbaar. Er is daarom onvoldoende bewijs dat bijenpollen zelfstandig huidproblemen, vermoeidheid, verminderde weerstand, spijsverteringsproblemen, gewrichtsklachten of allergieën bij gezelschapsdieren behandelen. Het gebruik bij allergische dieren vraagt juist extra voorzichtigheid. Bijenpollen kunnen grote aantallen pollen van verschillende planten bevatten en incidenteel ernstige allergische reacties veroorzaken. Een allergie voor bijensteken is niet precies hetzelfde als een pollenallergie, omdat bijengif andere allergenen bevat, maar dit maakt orale inname van bijenpollen niet automatisch veilig. Ook honden en katten met atopie, voedselovergevoeligheid, chronische huidklachten, astma-achtige luchtwegproblemen of eerdere reacties op bijenproducten kunnen mogelijk gevoeliger zijn. Mogelijke verschijnselen na inname zijn jeuk, roodheid, zwelling rond kop of snuit, speekselen, braken, diarree, benauwdheid, zwakte of instorten. Bij zwelling, ademhalingsproblemen of plotselinge ernstige klachten is onmiddellijke veterinaire hulp noodzakelijk. Productkwaliteit vormt een tweede aandachtspunt. Afhankelijk van herkomst en verwerking kunnen bijenpollen bacteriën, gisten, schimmels, mycotoxinen, bestrijdingsmiddelen, zware metalen of pollen van planten met ongewenste stoffen bevatten. Betrouwbare herkomst, passende droging, microbiologische controle en analyse op verontreinigingen zijn daarom belangrijk. Bijenpollen mogen slechts een klein aanvullend onderdeel van de voeding vormen en zijn geen vervanging voor complete honden- of kattenvoeding. Bij drachtige dieren, zeer jonge dieren, dieren met allergische aandoeningen, lever- of nierproblemen of dieren die medicatie gebruiken, is terughoudendheid passend. De onderstaande publicaties geven een overzicht van de samenstelling, polyfenolen, onderzochte biologische eigenschappen, productvariatie, allergische risico’s en mogelijke verontreinigingen van bijenpollen.

Bronnen